سه‌شنبه, 30 آبان 1396


تماس با ما

آمار بازدیدکنندگان
کاربران آنلاین :9
بیشترین بازدید همزمان:196
بازدید امروز :1335
بازدید دیروز :2328
کل بازدید :1891185
میانگین بازدید :1781
آخرین به روزرسانی:1396/08/30 09:42:47

 

مهم ترین منبع آب های سطحی در استان زنجان رودخانه های دایمی و فصلی هستند . رودخانه های قزل اوزن ، زنجان رود ، ابهررود و شاهرود را می توان مهم ترین رودهای دایمی این استان دانست. رودخانه قزل اوزن از کوه های چهل چشمه کردستان و همدان سرچشمه گرفته و در نزدیکی منجیل به شاهرود پیوسته و با نام سفید رود به دریای خزر می ریزد. زنجان رود نیز در حوزه آب ریز قزل اوزن قرار داشته و با جهتی جنوب خاوری، شمال غربی به رودخانه قزل اوزن می پیوندد. رودخانه قزل اوزن علاوه بر اهمیت اقتصادی بالایی که دارد به دلیل پرآبی، زیبایی و طولانی بودن مسیر خود یکی از مهم ترین روخانه های زنجان است که در زمینه جاذبه های گردشگری نیز اهمیت زیادی دارد. به برکت آب فراوان باغ های زیبا و سرسبز بسیاری در مسیر این رودخانه به وجود آمده که منظره بسیار زیبایی به حومه شهر زنجان داده است به طوری که در تمام سفرنامه های جهانگردان و مستشرقین از این رودخانه و زیبایی و سرسبزی مناطق اطراف آن یاد شده است. مسیر رودخانه قزل اوزن یکی از مهم ترین تفرجگاه های اهالی زنجان و مناطق اطراف آن یکی از باصفاترین استراحت گاه های مسافران مسیر شمال غرب کشور است. خرا رود از کوه های قره داغ در خدابنده سرچشمه گرفته و در محل آبگرم واقع در جاده قزوین به همدان جریان می یابد و پس از پذیرا شدن رودخانه های آوه، گلنجین، شور و کردان با نام رود شور ادامه مسیر می دهد و سپس در شهریار با رودخانه کرج ادغام شده و به همان نام به طرف دریاچه حوض سلطان قم جریان می یابد. ابهر رود نیز یکی دیگر از رودهای جاری در این استان زیبا است که از حوالی سلطانیه سرچشمه گرفته و با جهت شمال باختری ، جنوب خاوری، پس از مشروب ساختن ابهر، هیدج، صایین قلعه و خرم دره به تاکستان رسیده و آب تعداد زیادی از روستاهای دو دانگه را تامین می سازد. رودخانه های سجاس، آیدوغموش، تالوار، شاری چای، قرانقو و گامیش چای از حوزه آبریز قزل اوزن و رودخانه تهم از حوزه آبریز زنجان رود از دیگر رودخانه های مهم استان هستند که تقریبا در تمام مناطق استان جریان دارند. در مجموع  18284 کیلومتر مربع از کل مساحت استان زنجان را که حدود 22164 کیلومتر مربع برآورد شده است، حوزه آبخیز قزل اوزن یا سفید رود که خود وسعتی در حدود 6/5 میلیون هکتار دارد، در بر می گیرد. به طور کلی در سطح استان زنجان دو آبخیز اصلی که از آبخیزهای فرعی متعدد تشکیل شده اند وجود دارد . حوزه اول که حوزه آبخیز قزل اوزن یا سفید رود است، با وسعتی معادل 56200 کیلومتر بخش های مرکزی، جنوب باختری، باختر و شمال استان زنجان را در بر گرفته است. رودخانه های اصلی به نام های قزل اوزن و شاهرود که پس از به هم پیوستن در منطقه منجیل (محل سد سفید رود) رودخانه سفید رود را به وجود می آورند، درحوزه آبخیز سفید رود جاری هستند. براساس مطالعات انجام شده مقدارآب سالانه رودخانه های قزل اوزن و شاهرود و شاخه های عمده آن ها به طور متوسط برابر با 925/5 میلیارد متر مکعب درسال است که نزدیک به 2/4 میلیارد متر مکعب آن مربوط به رودخانه قزل اوزن و بقیه مربوط به رودخانه شاهرود است. حوزه بعدی، حوزه ی آب خیز رودخانه شور است که از آب خیزهای رودخانه ابهرود ، حاجی رود، خرا رود و آوچ چای تشکیل شده است.

به طور کلی رودهای دایمی استان زنجان عبارتند از: انگوران چای (به طول 50 کیلومتر)، اوزون دره (به طول 50 کیلومتر ) ، چمل گین (به طول 20 کیلومتر)، حلب (به طول 40 کیلومتر ) ، خویین (به طول 30 کیلومتر)، کاکا (به طول 30 کیلومتر ) ، سیاوه رود (به طول 25 کیلومتر ) ، شورفشاپور (به طول 420 کیلومتر)، علی جولاچای (به طول 12 کیلومتر) و قلعه چای (به طول 60 کیلومتر). مهم ترین رودخانه های فصلی استان زنجان عبارتند از : آب بر (به طول 25 کیلومتر ) ، آب لار (به طول 20 کیلومتر ) ، آق زوج چای (به طول 32 کیلومتر ) ، آقبلاغ چای (به طول 17 کیلومتر)، التماس دره سی (به طول 15 کیلومتر ) ، الله لوچای (به طول 20 کیلومتر)، اوزون دره گوجه قیه (به طول 32کیلومتر ) ، بیزینه رود (به طول 75 کیلومتر)، بیوک چای (به طول 25 کیلومتر)، تخته یورد (به طول 30 کیلومتر)، تلخه رود زنجان (به طول 6 کیلومتر ) ، چسب (به طول 32 کیلومتر)، دربند(به طول 12 کیلومتر)، سارمساقلو (به طول 33 کیلومتر)، سهرین (به طول 30 کیلومتر)، سیلاب گمیش آباد (به طول 20 کیلومتر ) ، سجاس رود (به طول 60 کیلومتر)، سرابند (به طول 44 کیلومتر ) ، شورهمدان (به طول 120 کیلومتر)، شوراب (به طول 18 کیلومتر ) ، شورچای (به طول 35 کیلومتر ) ، شورسهرورد (به طول 45 کیلومتر)، قره چای (به طول 44 کیلومتر ) ، قره قوش (به طول 40 کیلومتر ) ، قلات (به طول 33 کیلومتر)، گورگورچای (به طول 4 کیلومتر)، لجام گیر(به طول 28 کیلومتر ) ، لوان چای (به طول 23 کیلومتر) و میرجان سویی (به طول 40 کیلومتر). این رودخانه ها در مناطق مختلف استان از جمله شهرستان های ابهر، ماه نشان، زنجان، ایجرود، طارم و خدابنده و در روستاها و بخش های مختلف این منطقه جاری هستند.

وجود رودخانه ها و ریزابه های فراوان در منطقه سبب احداث سد های  مهم تهم ، گلابر ،تالوار، مشمپا، کینه ورس، مراش، بلوبین، بعثت، میرزاخانلو 1 و 2  و فیله خاصه در زنجان شده است. سد تهم در فاصله 15 کیلومتری شمال غربی شهرستان زنجان قرار دارد هدف از اجرای این طرح تامین بخشی از آب شرب شهر زنجان تا افق زمانی سال 1405 می باشد. سد گلابر در فاصله 55 کیلومتری جنوب غربی شهر زنجان ، در شهرستان ایجرود و در 17 کیلومتری جنوب شهر زرین آباد قرار گرفته است. هدف از ساخت این سد توسعه کشاورزی و صنعت، ایجاد اشتغال، ارتقای سطح زندگی و ارزش افزوده محصولات کشاورزی در شهرستان ایجرود و استان زنجان می باشد. سد تالوار در فاصله 152 کیلومتری جنوب غربی استان واقع شده است. هدف از اجرای این طرح افزایش سطوح زیر کشت و تولیدات کشاورزی، پیشگیری از مهاجرت های بی رویه، افزایش متوسط درآمد کشاورزی، توسعه منابع وابسته به کشاورزی، ایجاد شرایط توسعه و رشد بخش های مختلف اقتصادی در استان و محرومیت زدایی در منطقه می باشد. سد مشمپا در 116 کیلومتری غرب شهرستان زنجان و 5 کیلومتری روستای مشمپا قرار دارد. هدف از اجرای این سد تامین آب شرب شهری و تامین آب اراضی کشاورزی شهرستان های زنجان و طارم و همچنین تامین آب مصرفی صنایع و استفاده حداکثر از پتانسیل رودخانه جهت تولید انرژی برق آبی می باشد. سد کینه ورس در فاصله 14 کیلومتری جنوب غربی شهرستان ابهر و حدود 5 کیلومتری روستای کینه ورس قرار دارد. هدف از اجرا و ساخت این سدتامین آب شرب شهر های ابهر و خرمدره  وو تامین آب کشاورزی و صنعت و همچنین تامین نیازهای زیست محیطی می باشد. سد مراش در فاصله 104 کیلومتری شهرستان زنجان و 4 کیلومتری شهر دندی قرار گرفته است، هدف از ساخت این سد تامین آب شرب شهری و روستایی و تامین آب مورد نیاز کشاورزی می باشد. سد بلوبین( قره درق) در 75 کیلومتری جنوب شهر زنجان و 14 کیلومتری شهر حلب وقع شده است هدف از اجرای این طرح تامین آب شرب شهری و روستایی و تامین آب مورد یاز در بخش کشاورزی می باشد.سد بعثت در 5/39 کیلومتری شمالغرب زنجان و 2 کیلومتری روستای زریک واقع شده است هدف از اجرای این سد تامین آب شرب منطقه قره پشتلو ی شهرستان زنجان می باشد.سد میرزاخانلوی 1 در فاصله 130 کیلومتری شمال شرقی زنجان و در 2 کیلومتری شمال روستای میرزاخانلو و در فاصله 28 کیلومتری غرب طارم  بر روی رودخانه میرزاخانلو واقع شده است. هدف از اجرای این طرح تامین آب کشاورزی برای اراضی مستعد منطقه که عمدتا" بصورت دیم و یا بایر بوده اند می باشد. سد میرزاخانلوی 2در فاصله 125 کیلومتری شمال غربی زنجان و 35 کیلومتری شهر آب بر و بالا دست روستای پاوه رود قریم واقع شده است. هدف از اجرای این سد تامین آب کشاورزی و باغات زیتون روستا های پاوه رود و میرزاخانلوو می باشد. سد فیله خاصه در 75 کیلومتری شمالغرب زنجان قرار دارد. هدف از اجرای این سد تامین و ذخیره سازی آب کشاورزی اراضی روستای فیله خاصه است ، علاوه بر موارد مذکور دریاچه های مصنوعی پشت این سدها ارزش تفریحی و تفرجگاهی نیز به آن ها داده است.

آب های زیر زمینی استان زنجان به علل گوناگونی از جمله بافت خاک ها، نوع آب و هوا و میزان بارش غنی هستند و از نظر تامین منابع آبی اهمیت زیادی دارند. بیش تر روستاهای این استان از آب های زیرزمینی به صورت حفر چاه ها و کاریزها استفاده می کنند. چشمه های معدنی استان به دو صورت چشمه های آب گرم معدنی و چشمه های آب سرد معدنی شکل گرفته اند. از این میان بیش تر چشمه های آب گرم از نظر جاذبه های گردشگری دارای اهمیت هستند. این چشمه ها با عبور از لایه های آهکی زیرزمینی و اختلاط با گازهای گوگردی از درجه حرارت بالایی برخوردار شده و به خاطر داشتن کیفیت گوگردی و آهکی به عنوان داروی شفابخش امراض رماتیسمی مورد استفاده قرار می گیرند. نکته جالب در مورد چشمه های استان این است که پس از زلزله سال 1369 و ایجاد دگرگونی در لایه های زیرزمینی، بر درجه حرارت آب های گرم معدنی در سطح استان افزوده شده است . چشمه آب گرم وننق در نزدیکی روستای وننق در 30 کیلومتری جاده سهرین به غرب زنجان، چشمه آب گرم ابدال در 30 کیلومتری جنوب غربی زنجان در نزدیکی روستای ابدال، چشمه آب گرم گرماب در 60 کیلومتری خدابنده در حومه روستای گرماب، چشمه آب گرم قنیرجه در 10 کیلومتری روستای علم کندی شهرستان ماه نشان، چشمه آب گرم احمد آباد در جنوب غربی منطقه حفاظت شده انگوران و در15 کیلومتری معدن سرب انگوران واقع در شهرستان تکاب در استان آذربایجان غربی برخی از چشمه های آب گرم معدنی استان زنجان هستند که علاوه بر خواص دارویی و درمانی از اهمیت توریستی نیز برخوردار است. چشمه های آب سرد معدنی استان زنجان دارای ترکیبات گوگردی، منیزیمی و زاج هستند. این آب ها گازدار بوده و به عنوان دافع سنگ کلیه مورد استفاده قرار می گیرند. مهم ترین چشمه های آب سرد استان را آب معدنی الله بلاغی واقع در 50 کیلومتری شمال زنجان و حومه روستای ماهان در شهرستان طارم و چشمه آب معدنی عمقین در 15 کیلومتری لوشان در جاده سیروان شهرستان طارم تشکیل می دهند. از این رو می توان گفت تمام مناطق استان زنجان به لحاظ وجود منابع آب دارای اهمیت بوده و از این لحاظ غنی است . آبشار شارشار تنها آبشار شناخته شده در زنجان است که در منطقه تهم، در شمال غربی شهر زنجان واقع شده است. این آبشار که به طرز بسیار زیبایی در میان سنگ های صخره ای قرار گرفته است، حدود 5 کیلومتر با دریاچه مصنوعی سد تهم فاصله دارد و دسترسی به آن با یک کوهنوردی یک ساعته امکان پذیر است .

 

اگر چه شرایط طبیعى و جغرافیایى استان زنجان موجبات شکل‏گیرى دریاچه‏اى را فراهم نکرده است، اما شبکه‏اى از رودخانه‏هاى فراوان در آن به وجود آورده است که کناره‏هاى این رودخانه چه در دشت‏ها و چه در دره‏ها، از جلوه ‏هاى زیباى طبیعت به شمار می ‏آیند. مهم‏ترین رودهاى استان زنجان عبارتند از:

 

رودخانه قزل اوزن

این رود که یکى از مهم‏ترین رودخانه‏هاى ایران و شهرستان زنجان است از کوه‏هاى استان کردستان سرچشمه مى‏گیرد و از راه قشلاقات افشار در حومه خدابنده، وارد محدوده استان زنجان مى‏شود. قزل اوزن در حد فاصل کوه‏هاى تالش و رشته کوه‏هاى شمالى زنجان به طرف مشرق جریان مى‏یابد و در نزدیکى منجیل با دریافت آب «هزار رود» شاهرود پر آب‏تر مى‏شود و به طرف شمال با نام سفیدرود جریان مى‏یابد و سرانجام به دریاى مازندران سرازیر می ‏شود. این رود در مسیر طولانى خود، با افزایش رطوبت و کاستن از سردى هوا، نقش مؤثرى در رونق کشاورزى منطقه ایفا مى‏نماید.

 

زنجان رود

این رودخانه که به زنجان چاى نیز معروف است، از چمن سلطانیه و کوه‏هاى آق داغ سرچشمه مى‏گیرد و پس از گذاشتن از بخش حومه زنجان و اراضى چاى پاره، همراه رودخانه‏هاى محلى کوچک، در نزدیکى رجئین به قزل اوزن می ‏پیوندد.

 

 

ابهررود

از دیگر رودخانه‏هاى استان؛ ابهررود است که از جبهه شرقى چمن سلطانیه و کوه‏هاى سندان داغ در غرب ابهر سرچشمه مى‏گیرد و با دریافت شاخه‏هایى از رودخانه‏هاى کوچک محلى، به طرف شرق و جنوب شرقى چمن سلطانیه جارى مى‏شود و پس از دریافت آب خرارود، در منطقه ضیأآباد تاکستان، در جنوب شرقى به سوى دریاچه حوض سلطان در قم سرازیر مى‏شود.

 

ایجرود

این رود از کوه‏هاى جنوب زنجان سرچشمه مى‏گیرد و پس از سیراب کردن زمین‏هاى دره‏اى زیبا، در نزدیکى ینگی کند جامع السرا به قزل اوزن مى‏پیوندد.

 

سجاس رود 

این رودخانه، از رودخانه‏هاى نسبتا پر آبى است که از زمین‏هاى مجیدآباد خدابنده سرچشمه مى‏گیرد و پس از دریافت آب رودهاى محلى و گذشتن از دو آبادى سجاس و گلابر پائین، و سیراب کردن زمین‏هاى کناره‏اى، به قزل اوزن مى‏ریزد. آبادى‏هاى سجاس و گلابر از کانونهاى دیرینه زندگى انسان در زنجان مى‏باشند.

 

خر رود

این رودخانه از بلندى‏هاى خدابنده سرچشمه مى‏گیرد و به سمت شرق جریان مى‏یابد و پس از گذشتن از زمینهاى محمودآباد و نورآباد و سیراب‏کردن زمینهاى حصار ارمنى در آبگرم همدان، به رود آوج مى‏پیوندد. این رودخانه پس از طى مسیرى به دریاچه حوض سلطان قم مى‏ریزد.

 

بزینه رود

این رودخانه از نزدیکى روستاهاى بزین، کهلا و کوه‏هاى غربى خرقان سرچشمه مى‏گیرد و پس از سیراب کردن زمین‏هاى پیرامونى و بخش گرماب، همراه با رودخانه‏هاى کوچک محلى در قریة اوصانلو به رود قزل اوزن مى‏پیوندد.

 

چشمه‏ ها

استان زنجان هم چون بسیارى از استانهاى کشور، داراى چشمه‏هاى آب معدنى و طبیعى متعددى است که به طور سنتى مورد استفاده هزاران تن قرار می ‏گیرند. اهم این چشمه‏ ها عبارتند از:

 

چشمه معدنى وننق زنجان

این چشمه در حدود 21 کیلومترى جاده زنجان ـ میانه و در دهکده وننق واقع شده است و راه آن از میان کشتزارها و تپه‏هاى متعدد مى‏گذرد. چشمه بر بالاى تپه‏اى که 200 متر ارتفاع دارد، قرار گرفته است. بررسى و آزمایش آب دو چشمه آب معدنى وننق نشان می ‏دهد که آب این چشمه، در ردیف آب‏هاى معدنى سولفاته کلسیک گرم است. چشمه‏هاى دیگر آب گرم و آب معدنى استان عبارتند از:

o        چشمه آب گرم روستاى آریومن در بخش ایجرود جاده بیجار

o        چشمه آب گرم روستاى ابدال در جنوب غربى جاده زنجان ـ تبریز

o        چشمه آب گرم روستاى گرماب در جنوب شرقى قیدار

o        چشمه آب گرم میانج و حلب در انگوران

o        چشمه آب معدنى روستاى مینگجه در بخش ماه نشان

در شهرستان ابهر نیز چشمه ‏هایى چون على بلاغى، وَزَن بولاغى یاسوتدوبلاغ ، خاتون بلاغى، قلعه تپه ، چنار ، دانا اریدن و چشمه داخل مسجد جامع وجود دارد.

 

 

جدول اطلاعات کلی وضعیت منابع آب استان زنجان و مقایسه با کل کشور

 

ردیف شرح واحد استان کشور نسبت استان/کشور (%)
1 مساحت کیلومتر مربع 22,164 1,648,000 1,34
2 جمعیت میلیون نفر 1 80 1
3 مساحت اراضی کشاورزی هکتار 883,000 17,600,000 5
4 سطح اراضی آبی هکتار 168,395 6,900,000 2
5 متوسط سالانه آب ورودی میلیون متر مکعب 224 ورودی قزل اوزن به استان از ایستگاه یساول
6 متوسط سالانه کل نزولات جوی میلیون متر مکعب 6,265 413,000 2
7 متوسط حجم کل سالانه استحصال آب های سطحی میلیون متر مکعب 504 43,000 1
8 متوسط حجم سالانه نفوذ مستقیم از بارش به آب زیرزمینی میلیون متر مکعب 662 - -
9 متوسط حجم سالانه تبخیر میلیون متر مکعب 4,928 299,510 2
10 متوسط حجم سالانه کل منابع‌ آب تجدید شونده ( آب سطحی) میلیون متر مکعب 98 72,000 0.14
11 متوسط حجم سالانه روان آب میلیون متر مکعب 675 50,743 1
12 متوسط سالانه خروجی رودخانه قزل اوزن از ایستگاه گیلوان میلیون متر مکعب 1,202 - -
13 متوسط سالانه حجم کل آب سطحی تولید شده میلیون متر مکعب 831 113,490 1
14 حجم کل سالانه تخلیه آب زیرزمینی میلیون متر مکعب 1,128 70,000 2
15 حجم کل سالانه مصرفی آب های زیرزمینی میلیون متر مکعب 1,031 49,761 2
16 مصرف سالانه آب های زیرزمینی در بخش کشاورزی میلیون متر مکعب 850 43,846 2
17 مصرف سالانه آب های زیرزمینی در بخش شرب و بهداشت میلیون متر مکعب 98 4,029 2
18 مصرف سالانه آب های زیرزمینی در بخش صنعت میلیون متر مکعب 83 1,886 4
19 متوسط حجم اضافه برداشت سالانه از منابع آب زیرزمینی میلیون متر مکعب 152 6,000 3
20 حجم کل مصرف سالانه آب ( آب های سطحی  و زیرزمینی ) میلیون متر مکعب 1,535 92,761 2
21 حجم آب سطحی تنظیم شده میلیون متر مکعب 122 25,000 0.5



بازدید:8841
آخرین به روزرسانی: 1396/06/22

« اقتصاد مقاومتی؛ تولید و اشتغال »

© تمامی حقوق این وب‌سایت، متعلق به شركت سهامی آب منطقه‌ای زنجان است.  |  تولید و پشتیبانی: گروه دیبا